Protonentherapie is een heel gerichte manier van bestralen bij kanker. Vooral als de tumor dichtbij kwetsbare organen zit, kan protonentherapie helpen. Dankzij de protonentherapie is de kans kleiner dat de organen beschadigen.

Bij protonentherapie gebruikt de arts een speciaal soort straling met protonen. Een proton is een klein, natuurkundig deeltje dat straling afgeeft. De straling maakt de kankercellen kapot.

Protonen geven hun straling heel precies op 1 plek af. De straling op de gezonde weefsels om de tumor heen is daarom minder dan bij andere soorten bestraling. De kans op schade aan omliggende organen is daarom kleiner.

Protonentherapie krijg je van buitenaf op je lichaam, met een bestralingsapparaat. De straling gaat door je huid heen, naar de plek van de tumor.

Precisiebestraling

Protonentherapie zorgt door de precisiebestraling voor minimale schade rondom de tumor en maximale schade aan de tumor. Dit is met name van belang bij tumoren die zich vlak bij kwetsbare organen bevinden. Of bij tumoren die relatief ongevoelig zijn voor straling en daarom een hoge dosis moeten krijgen. Tijdens de bestraling hoort u uitsluitend het geluid van de apparatuur. Verder ruikt, voelt en ziet u niets van de bestraling. U kunt wel het draaien van het toestel zien en horen. Tijdens de bestraling bent u alleen in de ruimte. De laboranten zien u via een camera en u kunt met hen praten via het intercomsysteem.

      Protonen therapie Afbeelding1

      Hoe werkt protonentherapie?

      Protonentherapie werkt anders dan ‘gewone’ bestraling. De straling is veel preciezer. Daardoor krijgt het weefsel om de tumor heen minder straling. Protonentherapie is bestraling met protonen. Een proton is een heel klein natuurkundig deeltje dat straling afgeeft.

      Bestraling van buitenaf gebeurt meestal met fotonen. Fotonen zijn elektromagnetische golven die straling bevatten. Ze worden ook bij röntgenfoto’s gebruikt. Protonen hebben andere eigenschappen dan fotonen. Protonen geven hun straling heel precies op 1 plek af. Dat is de plek waar de tumor zit. Zo heb je met protonentherapie minder kans op schade aan je gezonde organen.

      Het verschil tussen bestraling met fotonen en met protonen

      Het belangrijkste verschil tussen fotonen en protonen is hoe precies de straling op de kankercellen komt.
      Bij de ‘gewone’ uitwendige bestraling geven de fotonen hun straling af aan de tumor. Zo beschadigen ze de tumorcellen. Maar er komt ook straling op het gezonde weefsel om de tumor heen. Dat kan ook beschadigd raken. Hoe meer de gezonde cellen last hebben van de straling, hoe groter de kans op bijwerkingen.

      Protonentherapie is veel nauwkeuriger dan bestraling met fotonen. De protonen geven hun straling meer precies af dan de fotonen. Hierdoor komt er ook minder straling op het gezonde weefsel rondom de tumor.
      De protonenstraling gaat niet dieper het lichaam in dan de plek van de bestraling, en beschadigt ook minder cellen onderweg. Hierdoor beschadigt protonentherapie het gezonde weefsel om de tumor heen minder dan bestraling met fotonen. Zo is er een kleiner risico op bijwerkingen van bestraling, en ook kleinere kans op gevolgen op de lange termijn.
      Zie ook plaatje op kanker.nl (misschien verwijzen naar kanker.nl voor meer info hierover).

      Protonentherapie bij longkanker

      Stelt de arts bestraling voor om te genezen van longkanker? Dan is soms ook protonentherapie mogelijk.
      Protonentherapie is een nieuwe heel gerichte manier van bestralen. Er komt mogelijk minder straling op de gezonde weefsels om de tumor heen dan bij de gebruikelijke bestraling. Als dat zo is, dan is de kans op bijwerkingen na protonentherapie kleiner. Het effect van de 2 soorten straling op de tumor zelf is hetzelfde.

      Kom ik in aanmerking voor protonentherapie?

      Of je met protonentherapie minder kans hebt op bijwerkingen van de bestraling, verschilt per persoon. Het heeft vooral te maken met:

      • de vorm en grootte van de tumor
      • welk deel van de longen bestraling moet krijgen
      • hoeveel bestraling er op het gezonde weefsel komt

        Om dit te bepalen, maakt de arts een planningsvergelijking. Hiermee vergelijkt de arts het bestralingsplan van de protonentherapie met het bestralingsplan van de gebruikelijke bestraling. Zo kan de arts nagaan of protonentherapie bij jou minder schade geeft aan de gezonde weefsels om de tumor heen.

        Het voordeel van protonentherapie in vergelijking met de gebruikelijke bestraling moet groot genoeg zijn. Dat staat zo aangegeven in de landelijke richtlijn. Als dat zo is, kom je in aanmerking voor een behandeling met protonentherapie.

          Positieve resultaten protonenbestraling

          • minder (late) bijwerkingen doordat gezond weefsel gespaard wordt
          • hogere lokale controle van de tumor
          • grotere kans op ziektevrije overleving
          • lagere kosten voor de gezondheidszorg op lange termijn. Bijwerkingen en de ontwikkeling van nieuwe tumoren worden maximaal voorkomen

            De kans op bijwerkingen is uiteraard gedeeltelijk afhankelijk van het type kanker en de locatie van de tumor. Uw specialist bespreekt met u de bijwerkingen voorafgaand aan de behandeling.

          Waar kun je terecht voor protonentherapie?

          Protonentherapie is mogelijk bij 3 protonencentra in Nederland:

          • Holland Protonentherapiecentrum in Delft
          • Maastro Protonentherapie in Maastricht
          • UMCG Protonentherapiecentrum in Groningen

          Bronnen:

          Met jouw hulp kunnen we mensen met longkanker blijven helpen Steun ons en doneer nu!