Doelgerichte therapie

 

Doelgerichte therapie is een behandeling met tabletten die als doel heeft de kankercellen te doden. Als deze tabletten bij jou werken, kan je langer leven met longkanker. Deze behandeling geeft minder beschadiging aan gezonde cellen dan chemotherapie. Doelgerichte therapie is alleen voor patiënten met een mutatie of translocatie.

In het laboratorium wordt onderzocht of het weefsel van jouw longtumor bepaalde kenmerken (mutatie of translocatie) heeft. Een mutatie of translocatie is een ‘spontane’ verandering in genen. Een mutatie is een verandering in een gen. Een translocatie is een verplaatsing van stukjes binnen een gen. Bij de meeste mutaties of translocaties ontstaat deze niet door roken, zoals bij de meeste vormen van longkanker wel zo is.

Afbeelding Erfelijkheid.nl

Worden deze kenmerken gevonden, dan zal jouw behandelend arts speciale medicijnen voorschrijven. Dit heet doelgerichte therapie. Deze behandeling bestaat uit het slikken van tabletten. Bijwerkingen van deze behandelmethode zijn meestal minder erg dan bij de klassieke chemotherapie. Er kan bijvoorbeeld huiduitslag of diarree ontstaan.

Er wordt veel onderzoek gedaan naar doelgerichte therapie bij niet-kleincellige longkanker. De verwachting is dat bepaalde vormen van longkanker hierdoor in de toekomst beter te behandelen zijn. De meest gebruikte doelgerichte therapieën op dit moment zijn gericht op de EGFR- en ALK- eiwitten. Vraag naar de werking en bijwerking van deze middelen bij jouw arts.

Doelgerichte therapie voor zeldzame longkankers (die minder dan 5% voorkomen) wordt alleen in expertisecentra gegeven. Voorbeelden van zeldzame longkankers zijn ALK, ROS-1 en BRAF. De expertisecentra zijn UMCG, MUMC, AVL, Amsterdam UMC en Erasmus MC

 

Welke doelgerichte therapieën zijn er?

mutatie of translocatie

geneesmiddel stofnaam

merknaam

reguliere zorg bij longkanker

nog geen reguliere zorg bij longkanker, vraag je arts naar de mogelijkheden

ALK

crizotinib

Xalkori

ALK

alectinib

Alecensa

ALK

ceritinib

Zykadia

ALK

brigatinib

Alunbrig

ALK

lorlatinib

Lorviqua

BRAF

dabrafenib met trametinib

Tafinlar met Mekinist

 

BRAF

encorafenib met binimetinib

Braftovi

EGFR

erlotinib

Tarceva

EGFR

afatinib

Giotrif

EGFR

gefitinib

Iressa

EGFR

osimertinib

Tagrisso

EGFR

dacomitinib

Vizimpro

HER2

trastuzumab met pertuzumab

trastuzumab bestaat onder meerdere merknamen,  de merknaam van pertuzumab is Perjeta

HER2

afatinib

Alecensa

KRAS

binimetinib met palbociclib

Mektovi met Ibrance

KRAS

trametinib met ponatinib

Mekinist met Iclusig

 

MET

crizotinib

Xalkori

MET

tepotinib

NGR1

afatinib

Alecensa

NTRK

larotrectinib

Vitrakvi

NTRK

entrectinib

NTRK

repotrectinib

RET

pralsetinib

RET

regorafenib

Stivarga

RET

cabozantinib

Cometriq

RET

alectinib

ROS1

crizotinib

Xalkori

ROS1

lorlatinib

Lorviqua

ROS1

repotrectinib

ROS 1

entrectinib

 

EGFR
EGFR staat voor Epidermal Growth Factor Receptor. Een EGFR-eiwit zit op de buitenkant van een cel en zorgt voor het doorgeven van een signaal van buiten naar binnen om een cel te laten delen. EGFR is in ieder mens aanwezig, ook in gezonde personen. Soms is EGFR overactief. Dat betekent dat er continu signalen worden doorgegeven van buiten naar binnen. Hierdoor gaat de cel ongeremd delen, waardoor er kanker ontstaat. De overactiviteit kan komen door een verandering in het DNA: een mutatie. Dit is bij ongeveer één op de tien patiënten met niet-kleincellige longkanker in stadium 4 het geval. Longkankercellen met een EGFR-mutatie reageren vaak goed op behandeling met medicijnen die de werking van EGFR blokkeren. Deze medicijnen zijn tabletten. De tabletten worden doelgerichte therapie of TKI (tyrosine-kinase remmers) genoemd.

1e, 2e en 3e generatie medicijnen
Bekende medicijnen die gebruikt worden bij EGFR zijn gefitinib, erlotinib, afatinib, dacomitinib en osimertinib. De medicijnen die het eerst ontwikkeld zijn, noemt men 1e generatie middelen. Die daarna 2e generatie en die daarna 3e generatie.
1e generatie: erlotinib en gefitinib
2e generatie: afatinib en dacomitinib
3e generatie: osimertinib

1e of 2e lijns behandeling
Je kunt de doelgerichte therapie als 1e medicijn krijgen. Dat heet 1e lijns behandeling.

Als je een speciale vorm van de EGFR mutatie, de T790M, krijgt nadat je een behandeling hebt gehad met erlotinib, gefitinib, dacomitinib of afatinib, dan kan je daarna (2e lijns behandeling) osimertinib krijgen.

Meer lezen over EGFR
Lees meer informatie over EGFR en behandeling: De evolutie van de behandeling van EGFR-positieve NSCLC (PDF).

In contact komen met patiënten met EGFR
Wil je in contact komen met andere patiënten met een EGFR mutatie, kijk dan ook eens in onze eigen besloten Facebookgroep of op de pagina van de Amerikaanse groep van EGFR patiënten

ALK
ALK staat voor Anaplastic Lymphoma Kinase en is een eiwit dat aanwezig is in gezonde cellen. Als je longkanker positief is voor ALK, betekent dit dat het ALK-gen aan een ander gen geplakt zit. Dit wordt een ALK-fusie genoemd en  ook dit is een verandering in het DNA. Door de ALK-fusie ontstaan continue signalen en een ongeremde celdeling, waardoor er kanker ontstaat. ALK is positief bij ongeveer één op de twintig patiënten. Longkankercellen die positief zijn voor ALK reageren vaak goed op behandeling met medicijnen die de werking van ALK blokkeren. Bekende medicijnen die gebruikt worden bij ALK zijn alectinib en crizotinib.

Wil je meer weten, kijk dan ook eens in onze eigen besloten Facebookgroep of op de pagina van de Amerikaanse groep van ALK patiënten.

KRAS
Het KRAS-eiwit zit binnenin een cel en zorgt voor het doorgeven van signalen om een cel te laten delen. KRAS is in ieder mens aanwezig, ook in gezonde personen. Soms zijn KRAS-eiwitten overactief. Hierdoor gaat de cel ongeremd delen waardoor er kanker ontstaat. Ook deze overactiviteit kan komen door een verandering in het DNA, oftewel een mutatie. Dit is bij ongeveer drie op de tien patiënten het geval. Vooralsnog lijkt de beste therapie hiervoor chemotherapie. Chemotherapie zorgt ervoor dat snel delende cellen geremd worden in hun groei of gedood worden. Niet alleen de kankercellen, maar ook gezonde cellen zoals van het haar worden dan geremd, waardoor bijvoorbeeld haaruitval optreedt. Bepaalde soorten chemotherapie worden gecombineerd met een zogenoemde angiogeneseremmer. Dit remt de bloedvatvorming rondom kankercellen. Kankercellen gebruiken deze bloedvaten voor zuurstof en voedingsstoffen. Een angiogeneseremmer kan aanvullend worden gegeven op chemotherapie om de werking van chemotherapie te versterken.

BRAF, HER2, MET, NRG1, NTRK, RET, ROS1
Op alle zeldzame mutaties of translocaties waar een doelgerichte therapie voor is, moet getest worden. Als je zo een zeldzame vorm van longkanker hebt, dan zal verwijzing naar een specifiek centrum nodig zijn. Deze expertisecentra zijn UMCG, MUMC, AVL, Amsterdam UMC en Erasmus MC  Vraag aan jouw arts welke analyses uitgevoerd worden en welke mogelijkheden er eventueel zijn om deel te nemen aan een klinische studie.

Wil je meer over ROS 1 weten, kijk dan ook eens in onze eigen besloten Facebookgroep of op de pagina van de internationale patiëntengroep of op Merels Wereld.

Uitleg doelgerichte therapie (video)

Longarts Anthonie van der Wekken van UMC Groningen vertelt in deze video over actuele ontwikkelingen rond doelgerichte behandeling bij mutaties als EGFR, ALK, ROS1 en andere mutaties bij longkanker. De video is opgenomen tijdens de informatiemiddag over mutaties in juni 2019.

Nieuwsbrief

Aanmelden nieuwsbrief

steun ons werk

Agenda

  1. Informatiebijeenkomst over longkanker

    5 juni 12:30 - 17:00
  2. Landelijke Dag 2020

    7 november 11:00 - 16:30
  3. Bijeenkomst thymomen

    27 november 12:00 - 16:00

Lotgenoten

Het kan prettig zijn om met lotgenoten contact te hebben. Dit kan in de besloten groepen op Facebook.
Lotgenotencontact

Patiënten en een longarts houden ieder een blog bij.
Bekijk de blogs