Doelgerichte therapie

Doelgerichte therapie is een behandeling die als doel heeft de kankercellen te doden. Deze behandeling geeft minder beschadiging aan gezonde cellen dan chemotherapie.

In het laboratorium wordt onderzocht of het weefsel van jouw longtumor bepaalde kenmerken (mutatie) heeft. Worden deze kenmerken gevonden, dan zal jouw behandelend arts speciale medicijnen voorschrijven voor dit type tumor. Dit heet doelgerichte therapie.
Bijwerkingen van deze behandelmethode zijn anders dan bij de klassieke chemotherapie. Er kan bijvoorbeeld huiduitslag of diarree ontstaan.

Er wordt veel onderzoek gedaan naar doelgerichte therapie bij niet-kleincellige longkanker. De verwachting is dat bepaalde vormen van longkanker hierdoor in de toekomst beter te behandelen zijn. De meest gebruikte doelgerichte therapieën op dit moment zijn gericht op de EGFR-, ALK- eiwitten. Informeer over de werking en bijwerking van al deze middelen bij uw arts.

EGFR
EGFR staat voor Epidermal Growth Factor Receptor. Een EGFR-eiwit zit op de buitenkant van een cel en zorgt voor het doorgeven van een signaal van buiten naar binnen om een cel te laten delen. EGFR is in ieder mens aanwezig, ook in gezonde personen. Soms is EGFR overactief. Dat betekent dat er continu signalen worden doorgegeven van buiten naar binnen. Hierdoor gaat de cel ongeremd delen, waardoor er kanker ontstaat. De overactiviteit kan komen door een verandering in het DNA, oftewel een mutatie. Dit is bij ongeveer één op de tien patiënten met longkanker het geval. Longkankercellen met een activerende EGFR-mutatie reageren vaak goed op behandeling met medicijnen die de werking van EGFR blokkeren. Bekende medicijnen die gebruikt worden bij EGFR zijn gefitinib, erlotinib, afatinib en osimertinib.

ALK
ALK staat voor Anaplastic Lymphoma Kinase en is een eiwit dat aanwezig is in gezonde cellen. Als je longkanker positief is voor ALK, betekent dit dat het ALK-gen aan een ander gen geplakt zit. Dit wordt een ALK-fusie genoemd en  ook dit is een verandering in het DNA. Door de ALK-fusie ontstaan continue signalen en een ongeremde celdeling, waardoor er kanker ontstaat. ALK is positief bij ongeveer één op de twintig patiënten. Longkankercellen die positief zijn voor ALK reageren vaak goed op behandeling met medicijnen die de werking van ALK blokkeren.

KRAS
Het KRAS-eiwit zit binnenin een cel en zorgt voor het doorgeven van signalen om een cel te laten delen. KRAS is in ieder mens aanwezig, ook in gezonde personen. Soms zijn KRAS-eiwitten overactief. Hierdoor gaat de cel ongeremd delen waardoor er kanker ontstaat. Ook deze overactiviteit kan komen door een verandering in het DNA, oftewel een mutatie. Dit is bij ongeveer drie op de tien patiënten het geval. Vooralsnog lijkt de beste therapie hiervoor chemotherapie. Chemotherapie zorgt ervoor dat snel delende cellen geremd worden in hun groei of gedood worden. Niet alleen de kankercellen, maar ook gezonde cellen zoals van het haar worden dan geremd, waardoor bijvoorbeeld haaruitval optreedt. Bepaalde soorten chemotherapie worden gecombineerd met een zogenoemde angiogeneseremmer. Dit remt de bloedvatvorming rondom kankercellen. Kankercellen gebruiken deze bloedvaten voor zuurstof en voedingsstoffen. Een angiogeneseremmer kan aanvullend worden gegeven op chemotherapie om de werking van chemotherapie te versterken.

HER2, BRAF, RET, ROS1
In sommige ziekenhuizen worden naast bovengenoemde onderzoeken nog aanvullende analyses uitgevoerd, zoals voor de genen HER2, BRAF, RET en ROS1. Deze onderzoeken zijn nog niet overal beschikbaar. Als je een uitslag hebt die aanleiding geeft tot een behandeling met een nieuw medicijn, dan zal verwijzing naar een specifiek centrum noodzakelijk zijn. Informeer bij jouw arts welke analyses uitgevoerd worden en welke mogelijkheden er eventueel zijn om deel te nemen aan een klinische studie.