Chemotherapie

Chemotherapie is een behandeling met celdodende geneesmiddelen:  Cytostatica. Ze verstoren de processen van de celdeling door het genetische materiaal (DNA) van de cel te beschadigen. Hierdoor gaat de cel uiteindelijk dood. Er zijn verschillende Cytostatica, die op verschillende plaatsen in het delingsproces van de cel ingrijpen. Daarom worden ze vaak gecombineerd om een beter effect te behalen.

Het overgrote deel van de celdodende geneesmiddelen moet via het bloedvat worden toegediend om effectief te zijn. Deze infusen duren soms een paar minuten, maar kunnen ook enkele uren duren. Slechts enkele middelen kunnen ook als tablet of drank worden toegediend.

De geneesmiddelen worden in kuren gegeven. Dat wil zeggen dat ze gedurende een paar dagen worden toegediend waarna twee of drie weken rust volgt. Het aantal kuren kan wisselen, maar ligt meestal rond de zes. Omdat de geneesmiddelen via de bloedbaan worden toegediend, kunnen zij alle plaatsen met kwaadaardige cellen in het lichaam bereiken.

Het is van tevoren niet duidelijk hoe de tumor zal reageren op de behandeling met chemotherapie. Omdat de resultaten niet altijd gunstig zijn, wordt veel onderzoek gedaan naar nieuwe middelen en nieuwe combinaties van middelen om tot een beter resultaat te komen. Het kan ook zijn dat de ene vorm van chemotherapie niet werkt of veel bijwerkingen geeft, en de andere wel. Het is soms dus even zoeken naar de therapie die het beste aanslaat.

Bijwerkingen chemotherapie

De bijwerkingen van chemotherapie zijn verschillend en de één heeft er veel meer last van dan de ander. Hieronder de meest voorkomende bijwerkingen:

Misselijkheid en braken
Misselijkheid en braken zijn vervelende bijwerkingen van chemotherapie. Er zijn behandelingen mogelijk om deze klachten te verminderen of zelfs te stoppen. Zo kan je bijvoorbeeld je dieet veranderen of je levensstijl aanpassen door veel rust te nemen. Hierdoor kunnen de problemen verminderen.
Er zijn ook medicijnen die helpen bij misselijkheid en braken:

  • Medicijnen om de angst die tot misselijkheid en braken kan leiden, te behandelen.
  • Medicijnen om de chemische signalen uit de maag die misselijkheid en braken veroorzaken, te blokkeren. Deze medicijnen worden vaak gegeven bij acute klachten.
  • Medicijnen die de misselijkheids- en braaksignalen in de hersenen blokkeren. Deze medicijnen worden vaak gegeven om latere misselijkheid en braken tegen te gaan.

Haarverlies
Een bekende bijwerking van chemotherapie is haarverlies. Het haarverlies komt meestal pas na de tweede of derde kuur en kan dan vrij abrupt verlopen. Het gaat hier over haarverlies op het hele lichaam, dus ook over wenkbrauwen, wimpers, baardgroei etc. Na het stoppen van de chemobehandeling komt de haargroei weer terug. De kans op haaruitval wordt bij sommige mensen kleiner door zogenaamde hoofdhuidkoeling. Meer informatie hierover vind je op de site van stichting geef Haar een kans.

Remming van bloedaanmaak
Nog een bijwerking van chemotherapie is de remming van bloedaanmaak. De remming van de bloedaanmaak heeft bloedarmoede tot gevolg, waarbij een tekort ontstaat aan rode bloedlichaampjes. Dit kan zo nodig gecorrigeerd worden door het toedienen van bloed (een bloedtransfusie). Er zijn medicijnen om bloedarmoede te voorkomen. Hiermee kan ook vermoeidheid tijdens de chemokuren worden tegengegaan.
Er kan ook een tekort aan witte bloedlichaampjes ontstaan. Deze zijn belangrijk bij het tegengaan van infecties. Als er sprake is van een tekort aan witte bloedlichaampjes en er zijn tekenen van een infectie (bijvoorbeeld koorts), dan volgt een opname in het ziekenhuis en toediening van antibiotica. Bij hoge uitzondering kunnen er witte bloedlichaampjes van anderen worden toegediend..

Andere nadelige effecten
Naast bovenstaande bijwerkingen van chemotherapie, kan de medicatie andere gevolgen hebben. Door de inwerking op de slijmvliezen kun je last krijgen van een pijnlijk mondslijmvlies en mogelijk ook slikproblemen. Ook wordt de kans op diarree groter door de aantasting van het slijmvlies van de darmen. De kans op infecties wordt ook groter door de aantasting van het slijmvlies.

Daarnaast kan de chemokuur effect hebben op het zenuwstelsel, waardoor een verdoofd gevoel of prikkelingen kunnen ontstaan. Helaas is dit effect in veel gevallen blijvend.

Er zijn medicijnen die een nadelig effect op de nieren kunnen hebben. Om dit tegen te gaan, wordt vóór het geven van deze medicijnen een grote hoeveelheid vocht toegediend.

Een chemokuur kan ook voor tijdelijke onvruchtbaarheid zorgen, omdat het vrijkomen van rijpe eicellen bij vrouwen wordt gestopt en er bij mannen geen nieuwe zaadcellen meer worden gevormd.