Lees verder
Een kijkoperatie bij longkanker heeft veel invloed op je lichaam. Na de operatie hebben patiënten vaak veel pijn. Jarenlang was een ruggenprik de normale manier om die pijn te behandelen. Maar is dat wel altijd de beste keuze? Louisa Spaans, arts in opleiding tot chirurg bij het Zuyderland ziekenhuis, onderzocht in het Máxima MC (samen met longchirurg Frank van den Broek) andere manieren van pijnbestrijding. Uit haar promotieonderzoek blijkt dat plaatselijke verdoving van de zenuwen in het operatiegebied net zo goed werkt en belangrijke voordelen heeft voor het herstel van longpatiënten.
Louisa na het verdedigen van haar proefschrift (haar onderzoek)
Louisa groeide op in Zuid-Amerika. Omdat ze daar grote verschillen zag tussen arm en rijk, wilde ze als kind al iets betekenen voor anderen. Ze verhuisde naar Nederland voor de studie geneeskunde. Tijdens haar stages in het ziekenhuis ontdekte ze haar passie voor het vak van chirurg. Ze is recent gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam op haar onderzoek naar betere pijnbestrijding na longoperaties.
Kun je uitleggen waar je onderzoek over gaat?
"Meer dan 90 procent van de longoperaties wordt gedaan door een kijkoperatie. Bij een kijkoperatie maken we een paar kleine sneetjes in de borstkas. Dat is anders dan een open operatie, waarbij je borstkas helemaal wordt opengemaakt. Omdat de sneetjes zo klein zijn, denken mensen vaak dat patiënten bijna geen pijn hebben. Maar we opereren wel tussen de ribben door. Daar lopen belangrijke zenuwen.
Doordat we tijdens de operatie duwen, trekken en snijden, raken zenuwen beschadigd. Patiënten hebben na de operatie daarom veel pijn. Zo veel pijn dat ademhalen, hoesten of uit bed komen heel lastig is, waardoor de kans op complicaties na de operatie groter wordt.
Mijn onderzoek richt zich op de vraag: hoe kunnen we die pijn na de operatie het beste behandelen, zodat patiënten sneller en beter herstellen?"
Een ruggenprik was altijd de standaard. Welke manieren van verdoving heb jij onderzocht en wat is het effect daarvan?
"Wij hebben drie manieren vergeleken:
1 de ruggenprik met een slangetje midden in de rug;
2 een plaatselijke verdoving via een slangetje aan de zijkant van de rug,;
3 een plaatselijke verdoving met eenmalige prikjes ter plaatse van de zenuwen tussen de ribben.
De ruggenprik verdooft de borstkas helemaal, maar verdooft vaak ook de benen. Daardoor kun je niet goed bewegen en niet plassen. Daarvoor krijg je dan een blaaskatheter, een zakje dat de urine opvangt.
Ook misselijkheid en lage bloeddruk zijn bijwerkingen van de ruggenprik. Bij de plaatselijke verdovingen heb je geen blaaskatheter nodig en ben je minder misselijk.
In ons onderzoek hielpen beide manieren van plaatselijke verdoving om sneller uit bed te komen na de operatie. De plaatselijke verdoving met alleen de prikjes was net zo effectief als de ruggenprik tegen pijn. En patiënten lagen één dag korter in het ziekenhuis. De plaatselijke verdoving met het slangetje werkte minder goed tegen pijn.”
Tekst gaat verder onder de foto.
Uit je onderzoek blijkt dat veel patiënten liever een ruggenprik vermijden, ook al hebben ze dan iets meer pijn. Waarom denk je dat dat zo is?
"Als je puur naar pijn kijkt, werkt de ruggenprik het allerbeste omdat er sterke medicijnen zoals morfine in zitten. Bij een plaatselijke verdoving voelen patiënten soms iets meer pijn. Maar daar dan is er geen katheter nodig, je hebt minder bijwerkingen zoals misselijkheid en je kunt sneller uit bed.
Uit onze vragenlijsten onder patiënten bleek dat zij het heel belangrijk vinden om snel weer uit bed te kunnen én liever de verdoving onder algehele narcose krijgen dan wakker. De ruggenprik wordt geplaatst als iemand wakker is en de plaatselijke verdoving onder narcose. Patiënten kiezen een klein beetje extra pijn als ze daardoor sneller uit bed kunnen komen, minder bijwerkingen hebben en ook onder narcose zijn tijdens het plaatsen."
Waarom is het snel kunnen bewegen en het verminderen van zware pijnstillers zo belangrijk voor het herstel na een longoperatie?
"Lang in bed liggen geeft een grotere kans op problemen na de operatie. Door snel te bewegen en goed door te ademen, voorkom je complicaties zoals een longontsteking. Zware pijnstillers zoals morfine maken patiënten ook vaak suf en misselijk. Als we de plaatselijke verdoving samen geven met gewone pijnstillers zoals paracetamol, houden we de pijn goed onder controle én blijven patiënten helder en mobiel."
Ongeveer 16 procent van de patiënten houdt langdurig last van pijn na een kijkoperatie. Hoe helpt een betere pijnbestrijding direct na de operatie om dit te voorkomen?
"Goede pijnbestrijding direct na de operatie is heel belangrijk om te zorgen dat zenuwen niet langdurig overprikkeld raken. Hoe beter we de pijn in de eerste dagen opvangen, hoe kleiner de kans dat de pijn blijvend wordt."
Tekst gaat verder onder de foto.
Gaan patiënten in Nederlandse ziekenhuizen door jouw uitkomsten nu ook echt een andere vorm van pijnbestrijding krijgen?
"Toen we begonnen, gebruikte 70 procent van de ziekenhuizen nog de ruggenprik. Nu kiest al 40 procent van de ziekenhuizen liever voor een plaatselijke verdoving. We hebben nu weer een subsidie aangevraagd om de andere ziekenhuizen te helpen deze methode ook in te voeren.
Ons advies aan ziekenhuizen is om standaard te kiezen voor de plaatselijke verdoving met prikjes. Natuurlijk kijken we altijd naar de mens achter de patiënt: als iemand bijvoorbeeld heel angstig is voor pijn, kan een ruggenprik toch de beste optie zijn."
Wat zou je willen meegeven aan patiënten die binnenkort een longoperatie krijgen en opzien tegen de pijn?
"Zorg dat je weet wat je te wachten staat: Stel vragen, lees informatie, kijk een filmpje over de operatie. Besef dat pijn erbij hoort, maar dat we goede medicijnen hebben om het leefbaar te houden. Pijnvrij ben je niet, maar het doel is dat je goed kunt bewegen en herstellen. Praat vooraf met je arts over je verwachtingen en wensen qua pijnbestrijding."
Hoe ga je dit in de toekomst toepassen en wat is de rol van Longkanker Nederland hierin?
"Naast mijn opleiding tot chirurg blijf ik meewerken aan onderzoek naar longoperaties, met als doel het herstel na een operatie voor patiënten met longkanker verder te verbeteren.
Dit onderzoek was echt niet mogelijk geweest zonder Longkanker Nederland! Leden van het patiëntenpanel van Longkanker Nederland hebben geholpen met het beoordelen van de informatie en het maken van een informatieve video voor patiënten. Samen zorgen we ervoor dat wetenschappelijke kennis terechtkomt op de plek waar het hoort: bij de patiënt."
Promotieonderzoek
Louisa Spaans promoveerde op haar proefschrift 'Optimal pain management after thoracoscopic lung surgery'. Het hele onderzoek vind je hier.
Voorlichtingsvideo
Bekijk ook de voorlichtingsvideo die in samenwerking met patiënten van Longkanker Nederland is gemaakt over pijnbestrijding na een longoperatie.