Projecten

Bevolkingsonderzoek naar longkanker – longkankerscreening

Begin 2018 benaderde Prof. Dr. Michel van den Heuvel, longarts bij het Radboud MC, Longkanker Nederland om samen te werken. Doel was zorgen dat er in Nederland een bevolkingsonderzoek naar longkanker komt. Sindsdien is er tot en met de Raad van Bestuur van het Radboud gezegd: dit moet er komen. Wetende dat er ook kritiek zou komen. Er zijn mensen die zeggen: ‘Ja, heb je gerookt? Dan is het jouw eigen schuld, voor jou geen bevolkingsonderzoek’. Ook radioloog Prof. Dr. Mathias Prokop, is een belangrijke adviseur in dit traject. Een goede samenwerking tussen radiologen en longartsen is uiterst belangrijk om kans te maken op een bevolkingsonderzoek naar longkanker.

Laatste ontwikkelingen

Longkankerscreening
Op 29 januari 2020 werd een heel belangrijk onderzoek gepubliceerd in vakblad The NEJM. Het gaat over een proefbevolkingsonderzoek onder ruim 13 duizend Nederlandse en Belgische mannen. Hieruit blijkt dat als zware rokers en ex-rokers jaarlijks een CT-scan van hun longen laten maken, tumoren eerder worden opgespoord. Daardoor daalt bij deze groep de sterfte door longkanker met 24%.

Aan het onderzoek is 20 jaar gewerkt, onder leiding van wetenschappers uit Rotterdam en Groningen. Het is de eerste stap naar de mogelijkheid dat er in Nederland een bevolkingsonderzoek naar longkanker komt. Patiëntenorganisatie Longkanker Nederland werkt met het Radboud UMC en Erasmus MC hard aan voorbereidingen om een bevolkingsonderzoek in Nederland mogelijk te maken. Ook hopen we dat anderen aansluiten om dit samen voor elkaar te krijgen. Het is aan de Gezondheidsraad om de Minister een advies te geven over invoeren van een bevolkingsonderzoek naar longkanker.

Niet iedereen is voorstander van invoeren van een bevolkingsonderzoek naar longkanker
Je kunt er veel discussies over voeren: Is het niet de eigen schuld van rokers dat ze een grotere kans op longkanker hebben? Misschien lijkt het uit een scan dat je longkanker hebt, maar blijkt het bij nader onderzoek niet zo te zijn en ben je onnodig bang gemaakt. Is het niet heel duur? Mensen gaan uiteindelijk allemaal dood. De Volkskrant schreef dan ook het artikel ‘ Regelmatig screenen verlaagt longkankersterfte bij (ex-)rokers, maar moeten we dat wel doorvoeren?’ Dat is voor ons heel helder: “JA.”

Directeur Lidia Barberio legt uit: “Op dit moment wordt longkanker meestal pas in een laat stadium ontdekt. Dan is genezing niet meer mogelijk. In Nederland overlijden van alle vormen van kanker de meeste mensen aan longkanker. Een jaarlijkse screening met een CT-scan kan zorgen dat longkanker bij meer mensen al wordt ontdekt in een stadium waarbij genezing nog wel mogelijk is. Dat gunnen wij iedereen. Het is verschrikkelijk welke impact longkanker heeft op gezinnen.”

Effectieve begeleiding bij stoppen met roken
“Dat longkanker vaak ontstaat doordat je rookt, maakt niet dat we vinden dat die mensen dan geen recht hebben op vroegtijdige behandeling. Roken is enorm verslavend. Gemiddeld doet iemand er 6 keer over om definitief gestopt te zijn. Stoppen met roken is wel heel belangrijk als je wilt dat je behandeling zo effectief mogelijk is. Daarom vinden wij dat bij een bevolkingsonderzoek naar longkanker ook het aanbieden van een effectief stoppen met roken programma hoort.”

Jaarlijkse CT-scan
Natuurlijk wil je dat er zo min mogelijk uitslagen van onderzoeken, mensen op het verkeerde been zetten. De apparatuur wordt ook steeds beter, waardoor het steeds minder vaak gebeurt dat het lijkt dat je misschien longkanker hebt, maar het later niet zo blijkt te zijn. Dat is even een spannende tijd, maar ook een hele opluchting dat je geen longkanker hebt. Of je dat risico wilt nemen dat je tijdelijk in onzekerheid zit, die keuze maak je zelf. We vinden het erg dat de 50% van de mensen met longkanker die pas in stadium IV ontdekt wordt, niet de kans hebben gehad het al in stadium I te weten. Die mogelijkheid biedt een jaarlijkse CT scan aan een deel van die groep.

De verwachting is dat de kosten van een jaarlijkse CT scan bij een groep mensen met een hoog risico op longkanker het geld weer terugverdient. Als je namelijk in stadium I al kan genezen, kom je niet toe aan verschillende hele dure behandelingen die in stadium IV wel van toepassing zijn. Ook is een CT scan een start en worden er ook andere methoden ontwikkeld die mogelijk in de toekomst de CT scan kunnen vervangen bij het screenen op longkanker. Maar laten we vooral beginnen om alle voorbereidingen die nodig zijn om kans te maken op een bevolkingsonderzoek naar longkanker in gang te zetten. We kunnen hierbij alle hulp gebruiken.

NPO Radio 1 programma Stax&Toine over longkankerscreening
Ook Radio 1 heeft in een aflevering van Stax&Toine aandacht besteed aan de voors en tegens van longkankerscreening besteed. Hoofdonderzoeker Harry de Koning (Erasmus MC) geeft antwoord op de vele vragen. Ook Lidia Barberio, directeur van Longkanker Nederland, kwam in Stax&Toine aan het woord over de longkankerscreening. Je hoort Lidia vanaf minuut 37:40.

Luister het item hier terug ->>

Achtergrondinformatie

Om een bevolkingsonderzoek aan te kunnen vragen, is er een onderzoek nodig waaruit blijkt dat er een methode is die werkt om mensen met longkanker eerder op te sporen. Dit onderzoek, de NELSON studie, heeft lang geduurd en is op 29 januari 2020 gepubliceerd in een toonaangevend wetenschappelijk tijdschrift.

In 2019 hebben we de krachten gebundeld: Het Erasmus MC, waar ook de hoofdonderzoeker van de studie werkzaam is, heeft zich aangesloten bij de samenwerking en zal deze uitdaging gaan coördineren. Dr. Robin Cornelissen is tevens voorzitter van de werkgroep van dit onderwerp binnen de beroepsvereniging, de NVALT. Wij gaan met zijn allen heel hard ons best doen om samen te werken om initiatieven te bundelen. Wanneer we niet allemaal dezelfde richting op willen, lopen we het risico dat we de kans op een bevolkingsonderzoek mislopen. Daarmee verliezen mensen die een hoog risico op longkanker hebben de kans om er vroeger bij te zijn dan gebruikelijk.

In 50% van de gevallen wordt longkanker pas ontdekt in stadium IV, helaas is er dan geen genezing meer mogelijk. Wij gunnen iedereen om al in stadium I te weten dat je longkanker hebt, als je dat wilt weten, zodat er nog wel een goede kans op genezing is. Uiteraard moet er ook alles aan gedaan worden om te zorgen dat mensen niet verleid worden te gaan roken. Ook moet de stoppen met roken zorg beter: effectiever, meer op maat en met een betere kans om blijvend te stoppen met roken. Ga je voor screening en rook je nog? Dan moet je ook horen waar je een voor jou passen stoppen met roken programma kan volgen. Onze partner in dit traject de Longalliantie, werkt op dit moment met andere partijen, heel hard aan het verbeteren van de stoppen met roken zorg in Nederland.